Posiłki wydawane pracownikom

Ze składek zwolniona jest wartość finansowanych przez pracodawcę posiłków udostępnianych pracownikom do spożycia bez prawa do ekwiwalentu z tego tytułu – do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie kwoty 190 zł (§ 2 ust. 1 pkt 11 rozporządzenia składkowego).
Składek na ubezpieczenia społeczne nie opłaca się więc od wartości wydawanych pracownikom posiłków. Chodzi tu zarówno o gotowe posiłki (np.: obiady), przetworzone produkty spożywcze, ale także bony obiadowe, pod warunkiem że mogą one być zrealizowane wyłącznie w placówkach gastronomicznych, czyli w stołówkach, barach czy restauracjach. Kwota dofinansowania jest ograniczona do wysokości 190 zł miesięcznie. Od nadwyżki należy opłacić składki. Na podstawie tego wyłączenia, składek na ubezpieczenia społeczne nie opłaca się również od wartości wydawanej pracownikom kawy i herbaty.

Jeżeli bony zostaną zrealizowane w sklepie spożywczym, a dopiero z tych zakupionych produktów pracownik sporządza posiłek, to w takim przypadku wartość kuponów wchodzi do podstawy wymiaru składek n a ubezpieczenia społeczne.

Kupony żywnościowe

Warto zwrócić uwagę, że wśród wyłączeń wymienionych w ust. 1 pkt 6 rozporządzenia składkowego, w § 2 znajduje się także wartość otrzymanych przez pracowników bonów, talonów, kuponów lub innych dowodów uprawniających do otrzymania na ich podstawie napojów bezalkoholowych, posiłków oraz artykułów spożywczych, w przypadku gdy pracodawca, mimo ciążącego na nim obowiązku wynikającego z przepisów o bezpieczeństwie i higienie pracy, nie ma możliwości wydania pracownikom posiłków i napojów bezalkoholowych. W tym przypadku pracodawca wydaje pracownikom kupony żywnościowe uprawniające do zakupu, w określonych placówkach handlowych, żywności lub posiłków.

Obowiązek pracodawcy do wydawania kuponów żywnościowych musi wynikać z przepisów BHP. Nie dotyczy to więc wszystkich pracodawców, a jedynie takich, którzy zatrudniają pracowników w tzw. warunkach szczególnie uciążliwych.
Wówczas, zgodnie z zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, pracodawca zobowiązany jest zapewnić pracownikom nieodpłatnie:
1) posiłki wydawane ze względów profilaktycznych, w formie jednego dania gorącego,
2) napoje, których rodzaj i temperatura powinny być dostosowane do warunków wykonywania pracy.

Wynika to z § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. nr 60, poz. 279 ze zm.).
Tak więc wszelkie bony, talony, kupony, na podstawie których pracownik otrzymuje posiłki, napoje lub artykuły spożywcze, w przypadkach gdy pracodawca jest na podstawie przepisów BHP zobowiązany do wydania pracownikom posiłków w zakładzie pracy, ale nie ma możliwości ich wydania, nie wchodzą do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne.
Ważne, że w tym wyjątkowym przypadku, poza bonami i kuponami, które mogą być zrealizowane w placówkach gastronomicznych, należy także zaliczać bony towarowe wydawane przez pracodawcę na zakupy artykułów spożywczych w sklepach.

Jeśli dofinansowanie pracownikom wyżywienia pochodzi z funduszu socjalnego, pracodawca nie opłaca składek na ubezpieczenia społeczne. Wszelkie bowiem świadczenia finansowane z funduszu socjalnego, i to zarówno dopłaty do posiłków w stołówkach, jaki i bony i kupony (niezależnie gdzie je pracownik zrealizuje – czy w punkcie gastronomicznym, czy w sklepie) nie stanowią podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w pełnej wysokości.

Artykuł pochodzi z publikacji „Ubezpieczenia społeczne w praktyce”.