Przykładowo w roku 2005 sądy okręgu wrocławskiego na doręczenia wezwań i innych pism wydały (pochodzącą ze środków publicznych) kwotę w wysokości 6 742 924,14 zł 1.

Sądy wprawdzie nie są podmiotami gospodarczymi, ale ich działalność, tak samo jak przedsiębiorstwa, ma aspekty finansowe i ekonomiczne. Dlatego też coraz częściej mówi się o odchodzeniu od administrowania sferą publiczną; zaczyna się zarządzać jednostkami publicznymi, z wszystkimi wynikającymi z tego tytułu konsekwencjami: analizą kosztów, dochodów, rachunkiem opłacalności, poszukiwaniem oszczędności 2 . Nowe technologie mogą usprawnić, przyspieszyć i w perspektywie czasowej (uwzględniając koszt informatyzacji sądów3 ) zredukować koszty postępowania.

Jednakże rozwiązania prawne w dziedzinie informatyzacji podmiotów realizujących zadania publiczne, a więc także i sądów4 , nie zawsze dają możliwość implementacji nowych technologii do świadczenia szeroko pojętych elektronicznych usług na rzecz obywateli i przedsiębiorców. W ramach postępowania w sprawach cywilnych nie obowiązuje obecnie żaden przepis, który umożliwiałby doręczanie pism (zarówno przez sąd, jak i bezpośrednio przez uczestników postępowania) za pomocą środków komunikacji elektronicznej5. Przepisy kpc dotyczące doręczeń cechują się wysokim stopniem szczegółowości; ustanawiają nie tylko sformalizowane procedury ich wykonywania, ale i miejsca czy pory, w jakich można dokonać doręczenia. Mają charakter obligatoryjny, a więc wyłączający swobodną dyspozycję stron, uczestników postępowania, a także i sądu w zakresie sposobu doręczania. Również doręczenie stronie pisma sądu zagranicznego może być skuteczne tylko wtedy, gdy dokonane zostanie według reguł przewidzianych w art. 131 i nast. kpc czy też rozporządzenia Rady (WE) nr 1348/2000 w sprawie doręczania w Państwach Członkowskich sądowych i pozasądowych dokumentów w sprawach cywilnych i handlowych6 albo gdy strona sama dobrowolnie potwierdzi fakt otrzymania pisma7, także za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Jednakże nie jest do tego zobowiązana8.


1 Dziesięć sądów rejonowych znajdujących się w okręgu Wrocławia na doręczenia w ubiegłym roku przeznaczyło 5 884 789, 61 zł, natomiast sam Sąd Okręgowy – 858 134, 53 zł. Dane dzięki uprzejmości prof. dra hab. Jacka Gołaczyńskiego, wiceprezesa Sądu Okręgowego we Wrocławiu.
2 Zob. A. Gontarz, S. Kosieliński, Przepis na państwo, „Computerworld” nr 11/662 z 15 marca 2005 r., s. 8.
3 Należy go niewątpliwie powiązać z potencjalnymi oszczędnościami materiałów biurowych, jakie można osiągnąć dzięki dokonywaniu doręczeń drogą elektroniczną (jeśli pisma w postaci elektronicznej nie będą natychmiast drukowane; zob. K. Wojsyk, Podpis elektroniczny w administracji publicznej – po co i dla kogo?, „elektroniczna Administracja” 2006 r., nr 5 [6], s. 50).
4 Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2005 r., Nr 64, poz. 565; dalej: ustawa o informatyzacji), jej przepisy stosuje się do jednostek realizujących zadania publiczne określone przez ustawy, wśród których znajdują się sądy, a także (w zakresie równego traktowania rozwiązań informatycznych) do podmiotu, któremu podmiot publiczny powierzył lub zlecił realizację zadania publicznego, jeżeli w związku z realizacją tego zadania istnieje obowiązek przekazywania informacji do lub od podmiotów niebędących organami administracji rządowej. Ustawa ta jest „konstytucją” informatyzacji podmiotów publicznych i obowiązuje niezależnie od tego, czy określony rodzaj podmiotu publicznego ma „własną” ustawę informatyzującą dany rodzaj postępowania (np. Ordynację podatkową – ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r., Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60), z czego niektórzy nie zawsze zdają sobie sprawę.
5W Niemczech od 1 lipca 2002 r. obowiązuje ustawa z 25 czerwca 2001 r. – Gesetz zur Reform des Verfahrens bei Zustellungen im gerichtlichen Verfahren (Zustellungsreformgesetz, ZustRG; BGBl 2001 I, S. 1206), która stworzyła sądom możliwość doręczania uczestnikom postępowania elektronicznych dokumentów; zob. § 174 ust. 3 Zivilprozessordnung (ZPO; ustawa z 12 września 1950 r., BGBl 1950, 455, 512, 533); dalej: ZPO.
6 Rozporządzenie Rady WE z 29 maja 2000 r., Dz. Urz. WE z 30 czerwca 2000 r., seria L 160/37.
7 Zob. M. Jędrzejewska (w:) T. Ereciński (red.), J. Gudowski, M. Jędrzejewska, Komentarz do Kodeksu postępowania cywilnego. Część pierwsza – Postępowanie rozpoznawcze, Warszawa 2002, s. 325–326.
8 Zob. art. 46 § 3 kpa, który przewiduje, iż strona postępowania administracyjnego z własnej woli potwierdzi otrzymanie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Jeśli tego nie uczyni, przedłuży postępowanie, pismo bowiem musi zostać wysłane stronie drogą tradycyjną (zob. art. 44 kpa). Zob. też J. Gołaczyński, Doręczenie, protokół i przesłuchanie elektroniczne w postępowaniu cywilnym – postulaty de lege ferenda, „Prawo Mediów Elektronicznych” nr 5 – dodatek do „Monitora Prawniczego” 2006 r., nr 16, s. 56.

Pełny artykuł znajduje się w wersji drukowanej dwumiesięcznika „elektroniczna Administracja”.

Zapraszamy do lektury!

Informacje na temat prenumeraty.