Znowelizowanie aktu normatywnego wiążę się z obowiązkiem ogłoszenia jego tekstu jednolitego.

 

Ustawa z dnia 4 marca 2011 r. o zmianie ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 117, poz. 676) [ustawa zmieniająca] wprowadziła z dniem 1 stycznia 2012 r. modyfikację procedury ogłaszania aktów normatywnych, które w istotny sposób zmieniają pracę samorządowych legislatorów. M.in. zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 16 ust. 3 zdanie drugie ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz. U. z 2011 r. Nr 197, poz. 1172 z późn. zm.) [ustawa] organy jednostki samorządu terytorialnego [j.s.t.] zobowiązane są do ogłaszania tekstów jednolitych znowelizowanych aktów normatywnych nie rzadziej niż raz na 12 miesięcy. 

 

Na marginesie należy zauważyć, że ustawodawca zadbał, aby w stosunku do „siebie” ten dość kłopotliwy obowiązek odsunąć w czasie do 1 stycznia 2016 r. (art. 10 pkt 3 ustawy zmieniającej).

 

Norma prawna, z której wynika obowiązek ogłaszania tekstów jednolitych, art. 16 ustawy wymaga omówienia: 

1. Na pytanie, które akty prawne podejmowane przez organy j.s.t. po nowelizacji podlegają obowiązkowemu ogłaszaniu tekstów jednolitych odpowiedź znajdziemy w art. 13 ustawy. Z treści tego przepisu wynika, że obowiązek dotyczy aktów normatywnych (określenie znacznie szersze od aktu prawa miejscowego) ogłaszanych w wojewódzkim dzienniku urzędowym, w tym:

  • aktów prawa miejscowego stanowionych przez sejmik województwa, radę powiatu oraz radę gminy, w tym statuty województwa, powiatu i gminy;
  • uchwał budżetowych gminy, powiatu i województwa;
  • statutów urzędów wojewódzkich;
  • innych aktów prawnych, jeżeli tak stanowią przepisy szczególne.

 

2. Termin 12 miesięcy na ogłoszenie tekstu jednolitego należy liczyć od dnia wejścia w życie uchwały zmieniającej. Oznacza to, że akt prawny może być nowelizowany wielokrotnie ale w terminie nie dłuższym niż 12 miesięcy od pierwszej nowelizacji powinien być ogłoszony jego tekst jednolity.

 

Wprowadzenie art. 16 ust. 3 w zadaniu pierwszym ustawy, zasady, że teksty jednolite aktów normatywnych innych niż ustawa ogłasza organ właściwy do wydania aktu powoduje, że instytucja ta dla kolegialnych organów j.s.t. staje się praktycznie bezużyteczna. Wydaje się, że podczas prac legislacyjnych nad ustawą zmieniającą nie zapoznano się ze specyfiką ustroju j.s.t. bądź przyjęto błędne założenia. Za zarzutem nieznajomości specyfiki ustroju j.s.t. przemawia fakt, że ustawodawca, znając realia funkcjonowania organów kolegialnych, np. parlamentu, przyjął, że teksty jednolite ustaw ogłasza Marszałek Sejmu. Także teksty jednolite:

  • regulaminu Sejmu i Senatu – ogłasza Marszałek Sejmu i Marszałek Senatu;
  • aktów normatywnych Rady Ministrów – Prezes Rady Ministrów;
  • aktów normatywnych Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji – Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji

a więc podmioty stojące na czele tych instytucji.

 

W przypadku organu stanowiącego j.s.t. nieposiadającego reprezentacji jak również podporządkowanego, własnego aparatu pomocniczego oraz przy założeniu, że ogłoszenie tekstu jednolitego ma charakter czynności formalnej, czysto technicznej wydaje się, że najwłaściwszym organem, który powinien być obarczony tym obowiązkiem jest organ wykonawczy j.s.t. a w przypadku powiatu – starosta i województwa – marszałek.

  • Kategoryczna forma dyspozycji zawartej w przepisie nakładającym obowiązek ogłoszenia tekstu jednolitego w wyznaczonym terminie z pewnością stanie się źródłem interpretacji co do skutków niedopełnienia tego obowiązku przez organ zobowiązany, które w tej chwili trudno przewidzieć. Nie wydaje się, aby strony określonego sporu prawnego nie próbowały wykorzystać okoliczności braku ogłoszenia oficjalnego tekstu jednolitego uchwały.
  • Próbę realizacji zgłaszanego od wielu lat postulatu (jako jednej z form) uporządkowania treści wielokrotnie zmienianych aktów prawnych, w tym szczególne ustaw, podjęto już w przeszłości, uchwalając ustawę z dnia 16 grudnia 2005 r. o zmianie ustawy o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (Dz. U. Nr 267, poz. 2253). Ustawa ta nakładała na Marszałka Sejmu i wszystkie inne organy wydające akty normatywne obowiązek ogłaszania tekstów jednolitych po każdej nowelizacji ustawy (aktu normatywnego). Notoryczny stan hiperlegislacji spowodował, że przewidziane w tej ustawie rozwiązanie tak bardzo zwielokrotniłoby ilość drukowanych dzienników urzędowych, że przedsięwzięcie to stało się całkowicie nieracjonalne i ustawą z dnia 10 marca 2006 r. o zmianie ustawy o wydawaniu Monitora Sądowego i Gospodarczego oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2006 r. Nr 73, poz. 501) wycofano się z wprowadzonego rozwiązania.

 

Faktem jest, że bez przygotowywanych nieoficjalnie tekstów tzw. ujednoliconych, udostępnianych na zasadach komercyjnych w formie programów komputerowych bądź wydawnictw książkowych, korzystanie z niektórych ustaw byłoby praktycznie niemożliwe.

 

W dobie digitalizacji odpadł argument oszczędzania lasów (papieru). Zgodnie z art. 2a ustawy z dniem 1 stycznia 2012 r. akty normatywne i inne akty prawne podlegające ogłoszeniu, ogłasza się w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z późn. zm.) w dziennikach urzędowych wydawanych w postaci elektronicznej.


Autor: Ireneusz Krześnicki