Odpowiedź Jeśli działalność gospodarcza w zakresie wspomnianym w pytaniu nie jest prowadzona na mieniu gminy, wówczas, moim zdaniem, nie ma przeszkód, aby dokonywać dostaw na rzecz tej gminy. Współpraca taka nie może jednak odbywać się na warunkach korzystniejszych niż w wypadku kontrahentów niebędących radnymi.

Uzasadnienie Trzeba pamiętać, że ograniczenie prowadzenia działalności gospodarczej przez radnych nie jest całkowite i bezwzględne. Radni bowiem nie mogą prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami z wykorzystaniem mienia komunalnego gminy, w której radny uzyskał mandat, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem czy pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności (art. 27f ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym; dalej: u.s.g.).

Oznacza to, że zakaz prowadzenia działalności gospodarczej przez radnych (a także zarządzania taką działalnością) jest częściowy i dotyczy tylko tych radnych, którzy, prowadząc taką działalność, wykorzystują mienie gminy, w której uzyskali mandat. Jest to zapis antykorupcyjny, który ma na celu uniemożliwienie korzystniejszego od innych podmiotów rozporządzania mieniem gminy posiadanym przez takiego radnego. Takie rozumienie wspomnianego przepisu potwierdzone jest w orzecznictwie.

 

Z orzecznictwa
Zasadniczym celem rozwiązań antykorupcyjnych zawartych w ustawach samorządowych jest wyeliminowanie sytuacji, gdy radny, poprzez wykorzystywanie funkcji radnego, uzyskiwałby nieuprawnione korzyści dla siebie lub bliskich. O potencjalnie korupcyjnym wykorzystywaniu mienia jednostki samorządowej przez radnego można mówić wtedy, kiedy radny, uczestnicząc w pracach organów właściwej jednostki samorządu, może wpływać na treść uchwał i decyzji podejmowanych przez te organy.
Wyrok NSA z 12 czerwca 2007 r.,
sygn. akt II OSK 132/07


W odniesieniu do prowadzenia działalności gospodarczej przez radnych wypowiedział się także Trybunał Konstytucyjny (wyrok z 13 lipca 2004 r., sygn. akt K 20/03). Zdaniem TK wyłączenie prowadzenia przez radnych działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia „własnej” JST nie jest ograniczeniem nadmiernym. Według sędziów ustawa nie ogranicza bowiem działalności gospodarczej radnych w ogóle, lecz nie pozwala im rozwijać jej w oparciu o mienie, o którym w ramach swej działalności przedstawicielskiej mają decydować w imieniu i w interesie wszystkich mieszkańców. Trybunał Konstytucyjny uznał więc, że:

 

  • oceniane przepisy na pewno nie naruszają istoty wolności gospodarczej, z której radni mogą korzystać (chodzi tylko o niedopuszczenie do wykorzystywania mienia publicznego w ich własnym interesie),
  • cel ten jest tak oczywisty, że wprowadzenie ocenianego ograniczenia w demokratycznym państwie wydaje się konieczne, choćby ze względu na ochronę dobra publicznego i praw innych członków wspólnoty samorządowej.
    A zatem, jeśli radny nie prowadzi działalności gospodarczej z wykorzystaniem mienia „swojej” gminy, wówczas może prowadzić działalność gospodarczą i tym samym współpracować z tą gminą. Trzeba jednak pamiętać, aby transakcje takie nie były dokonywane na warunkach korzystniejszych niż w przypadku innych kontrahentów niebędących radnymi.

 
Należy jednak pamiętać, że radni nie mogą powoływać się na swój mandat w związku z podjętymi dodatkowymi zajęciami bądź działalnością gospodarczą prowadzoną na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami (art. 24e ust. 2 u.s.g.).

Sławomir Liżewski

Podstawa prawna

  • Ustawa z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (j.t. Dz.U. z 2001 r. nr 142, poz. 1591; ost. zm. Dz.U. z 2012 r. poz. 567)

 

Gazeta Samorządu i Administracji >>zamów prenumeratę<<